სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების მხარდაჭერა ციფრულ არქივირებაში: ყოფილი საბჭოთა ქვეყნების - ბელარუსის, საქართველოსა და უკრაინის სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების გამოცდილება

სიახლეები | მეხსიერების და დეზინფორმაციის კვლევები | ანგარიში 27 ივლისი 2021

ციფრული არქივირება მნიშვნელოვანია სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციებისთვის, რადგან ის ეხმარება დოკუმენტურად ასახოს წარსული და მიმდინარე ადამიანის უფლებათა დარღვევები და უკეთ შეაგროვოს ინფორმაცია რათა დაეხმაროს გარდამავალი სამართლიანობის მექანიზმებს და საზოგადოებრივ სიმართლის, სამართლიანობის აღდგენის და ხსოვნის ინიციატივებს. თუმცა, მრავალი ორგანიზაცია რომელთაც გააჩნიათ პოტენციალი - შექმნან და შეინახონ მნიშვნელოვანი ციფრული არქივები - ვერ ახორციელებენ ამას. შესაბამისი უნარებისა და რესურსების ნაკლებობის გამო, სსო-ებს არ შეუძლიათ ეფექტურად დააარქივონ, შეინახონ და გაავრცელონ თავიანთი დოკუმენტაცია, რაც იწვევს რისკს, რომ მნიშვნელოვანი ინფორმაცია შეიძლება დაიკარგოს ან უბრალოდ არაეფექტური აღმოჩნდეს უფრო დიდი მიზნების მისაღწევად, რაც ეხება სიმართლის გავრცელებას, ანგარიშვალდებულებას და ხსოვნის უზრუნველყოფას.

 

აღნიშნულის გათვალისწინებით, ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტმა (IDFI) და კიდევ ორმა სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციამ ბელარუსიდან და უკრაინიდან პასუხი გასცა კითხვარს, რომელიც შეიმუშავეს სამართლიანობის, სიმართლისა და შერიგების გლობალური კვლევის ცენტრმა (Global Survey of Justice, Truth and Reconciliation (GIJTR)), ჰუმანიტარული სამართლის ცენტრმა (Humanitarian Law Center (HLC)) და სინდისის მემორიალური ადგილების საერთაშორისო კოალიციამ (International Coalition of Sites of Conscience (ICSC)). პროექტი - სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების მხარდაჭერა ციფრულ არქივირებაში - განხორციელდა 2021 წლის 1 მარტიდან - 15 ივნისამდე და დაფინანსებული იყო ICSC მიერ.

 

სამივე ქვეყნის ორგანიზაციებისთვის, დოკუმენტების შეგროვებისა და გამოქვეყნების საერთო მიზნებია: სოციალური და ისტორიული სამართლიანობის აღდგენის ხელშეწყობა; რეპრესირებული მოქალაქეების დახმარება სახელმწიფო ხელისუფლების გაუმართლებელი და რეპრესიული ქმედებების შეცვლა; ციფრული არქივის პლატფორმის საშუალებით შემდგომი რეაბილიტაციის პროცესის ხელშეწყობა, იმ დოკუმენტების ხელმისაწვდომობის ხელშეწყობა, რომლებიც შეიცავს ინფორმაციას ადამიანის უფლებათა მასობრივი დარღვევების შესახებ.

 

უკრაინასა და საქართველოში, ორგანიზაციების დამატებითი მიზანია დაეხმაროს საკუთარ სახელმწიფოებს საზოგადოების დეკომუნიზაციის პროცესში, რაც ქვეყნებში კვლავაც გამოწვევად რჩება. ამ ქვეყნებში ეს პროცესი ძირითადად ეხება თანამედროვე რუსეთის გავლენის ორბიტიდან მოწყვეტისა და რუსული პროპაგანდის დაძლევის საკითხს, რაც ქვეყნების დღის წესრიგში დგას. რუსეთი აქტიურად ეწევა ისტორიის ინსტრუმენტალიზაციას საკუთარი პროპაგანდისტული მიზნებისთვის. ამის წინააღმდეგ ბრძოლის ერთ–ერთი მთავარი მეთოდია არქივების ღიაობა და სტატიების გამოქვეყნება, რომელიც დაფუძნებული იქნება დოკუმენტებზე. დეკომუნიზაცია ბელორუსული ორგანიზაციის ერთ-ერთი მთავარი მიზანიცაა, მიუხედავად იმისა, რომ ბელორუსის მთავრობა რუსეთის გავლენისგან თავის დაღწევას პრიორიტეტად არ მიიჩნევს.

 

კვლევის ძირითადი მიგნებები შემდეგია:

 

- ორგანიზაციებიდან მხოლოდ ერთმა შეიმუშავა და დანერგა სხვადასხვა ტიპის შესაბამისი მეთოდოლოგია, როგორიცაა კოდირების მეთოდები, ინფორმაციის ანალიზი, სხვადასხვა დოკუმენტებსა და კოდების წიგნებს შორის ურთიერთქმედების შესაბამისი სისტემა. იმ მიზეზთა შორის, რომლებსაც სხვა ორგანიზაციები არ ნერგავენ ასეთ მეთოდოლოგიას, ამჟამად მათ მიერ შეგროვებული საარქივო დოკუმენტაციის შედარებით დაბალი მოცულობა შეიძლება დასახელდეს.

 

- თანამშრომლობა და ერთობლივი პროექტები როგორც ეროვნულ, ასევე საერთაშორისო დონეზე, დადებითად აისახა სამოქალაქო საზოგადოების არქივების განვითარებასა და მათი დიგიტალიზაციის პროცესზე. ეფექტურობა მნიშვნელოვნად უკავშირდება ქვეყნებში სახელმწიფო არქივების ღიაობას და სხვა არასამთავრობო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობის ხარისხს. იმ ქვეყნებში, სადაც სახელმწიფო არქივები ღია და ხელმისაწვდომია, სამოქალაქო საზოგადოების კვლევითი ორგანიზაციები უფრო ეფექტურად მუშაობენ და პირიქით.

 

- გარდა ფინანსური და ადამიანური რესურსების შეზღუდვებისა, რომლებიც გავლენას ახდენს კვლევაში მონაწილე თითოეულ ორგანიზაციაზე, ქვეყანაში არსებული საკანონმდებლო და პოლიტიკური სიტუაცია გავლენას ახდენს სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების არჩევანზე, როგორი ტიპისმიდგომა შეიმუშავოს საარქივო მონაცემების დაცვისა და განვითარების კუთხით. ეს განსაკუთრებით საგანგაშო ხდება ბელორუსული ორგანიზაციის შემთხვევაში, მონაცემთა კონფისკაციის საფრთხეებისა და მკვლევარებისთვის შესაძლო რისკების ჩათვლით. მეორეს მხრივ, უკრაინაში განხორციელებული საკანონმდებლო ცვლილებები დადებითად აისახა არქივების ღიაობაზე და სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციის მიერ საარქივო მონაცემების გაციფრულებაზე.

 

/public/upload/IDFI/IDFI/GEO - Supporting CSOs in Digital Archiving - Practices of CSOs in the Fo....pdf

სხვა მასალები ამ თემაზე
სიახლეები

საქართველო და კორუფცია - კორუფციის წინააღმდეგ გაეროს კონვენციის მონაწილე სახელმწიფოთა კონფერენციაზე საქართველომ ვერაფერი წარადგინა

27.01.2022

ამბროლაურისა და ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტებმა გამჭვირვალობის და კეთილსინდისიერების ამაღლების სტრატეგიები და სამოქმედო გეგმები მიიღეს

26.01.2022

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს და ევროკავშირის მართლმსაჯულების სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილებების კრებული

26.01.2022

საქართველოში გარდაცვლილთა სტატისტიკა

26.01.2022
განცხადებები

პრეზიდენტისადმი მოწოდება „საერთო სასამართლოების შესახებ“ ორგანულ კანონში მიღებულ საკანონმდებლო ცვლილებაზე ვეტოს დადების თაობაზე

13.01.2022

სახელმწიფო ინსპექტორის აპარატის გაუქმების საკანონმდებლო ცვლილებაზე ვეტოს დადების შესახებ

05.01.2022

2021 წლის 28 დეკემბერს რუსეთის ფედერაციის უზენაესმა სასამართლომ საზოგადოება საერთაშორისო მემორიალის ლიკვიდაციის გადაწყვეტილება მიიღო

29.12.2021

კოალიცია „საერთო სასამართლოების შესახებ“ ორგანულ კანონში ცვლილებების დაჩქარებული წესით განხილვას ეხმაურება

28.12.2021
ბლოგპოსტები

ციფრული სერვისები, როგორც სახელმწიფოს, ბიზნესსა და მოქალაქეებს შორის ინტერაქციის პირდაპირი საშუალება MY.GOV.GE-ს მაგალითზე

23.01.2022

პოლიტიკური დაფინანსების ანგარიშვალდებულებისა და გამჭვირვალობის გამოწვევები საქართველოში

22.01.2022

სამოხელეო პოლიტიკისა და საჯარო სამსახურის გამოწვევები საქართველოს საჯარო მმართველობის სისტემაში

22.01.2022

იმერეთის რეგიონში სპორტის მუნიციპალური პოლიტიკის და მერიებს დაქვემდებარებული სპორტული ორგანიზაციების საქმიანობის ანალიზი

17.01.2022