გამოხატვის თავისუფლებისა და პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის დაცვის გლობალური პრინციპები

სიახლეები | კვლევები | კანონის უზენაესობა, ადამიანის უფლებები და მედიის თავისუფლება | საერთაშორისო სასამართლო პრაქტიკა | პუბლიკაციები 28 მარტი 2017

„ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტი“ (IDFI) 2016 წლის ივლისიდან ახორციელებს პროექტს - „სასამართლო გადაწყვეტილებათა ხელმისაწვდომობის გაზრდა საქართველოში“. პროექტის ფარგლებში ორგანიზაციამ მოამზადა და გამოქვეყნდა არაერთი კვლევა თუ ანალიზი, რომლებიც მიზნად ისახავენ საქართველოში არსებული მდგომარეობის სიღრმისეულ შესწავლასა და საკითხის მარეგულირებელი საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკის შესწავლას. 

 

სასამართლო გადაწყვეტილებათა გაცემისას ინფორმაციის თავისუფლებასა და პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობას შორის ბალანსის საკითხს ეხება „სამართლისა და დემოკრატიის ცენტრის“ (კანადა) აღმასრულებელი დირექტორის ტობი მენდელის აკადემიური ნაშრომიც - სასამართლო გადაწყვეტილებები საქართველოში: როგორ დავიცვათ ბალანსი ინფორმაციის თავისუფლებასა და პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობას შორის. დოკუმენტი მიმდინარე წლის მარტს გამოქვეყნდა, რის შემდეგაც იგი IDFI-ის მიერ ითარგმნა და ხელმისაწვდომი გახდა შესაბამისი დაინტერესებული პირებისთვის საქართველოში.

 

ამჯერად გთავაზობთ დიდ ბრიტანეთში დარეგისტრირებული ორგანიზაციის „მე-19 მუხლის“ (Article 19) მიერ გამოქვეყნებულ დოკუმენტს - გამოხატვის თავისუფლებისა და პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის დაცვის გლობალური პრინციპები. ორგანიზაცია 1987 წლიდან მუშაობს ინფორმაციის თავისუფლებისა და პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის საკითხებზე  ისეთ საერთაშორისო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობით, როგორებიც არიან გაერო, ეუთო, Amnesty International და სხვები. 

 

ორგანიზაციის მიერ ამჯერად გამოქვეყნებული დოკუმენტი „მე-19 მუხლის“ საერთაშორისო სტანდარტების სერიის ნაწილია, რომელიც ემსახურება სხვადასხვა თემატურ მიმართულებებში გამოხატვის თავისუფლების დაცვისა და ხელშეწყობის გავლენის უფრო დეტალურად შემუშავებას. ეს პრინციპები არის კვლევის, ანალიზის და მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში „მე-19 მუხლის“ რეგიონული ოფისებისა და პარტნიორი ორგანიზაციების ფართო გამოცდილებისა და მუშაობის შედეგი.

 

დოკუმენტის შესავალში აღნიშნულია, რომ გამოხატვის თავისუფლება და პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობა დემოკრატიული საზოგადოების, მისი პროგრესისა და ყოველი ინდივიდის განვითარების მნიშვნელოვანი საფუძველია. დემოკრატიის, ანგარიშვალდებულებისა და კარგი მმართველობის განვითარებისთვის მნიშვნელოვანია გამოხატვისა და აზრის თავისუფლების დაცვა და პატივისცემა. იგივე შეიძლება ითქვას პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის შესახებ, რომელიც თანამედროვე ეპოქაში სახელმწიფო და კორპორაციული ძალაუფლების წინააღმდეგ მნიშვნელოვანი ბერკეტია.

 

დოკუმენტში ჩამოყალიბებული გამოხატვის თავისუფლებისა და პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის პრინციპები (სულ 30 პრინციპი) განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია საქართველოს რეალობისთვის. გამჭვირვალე მართლმსაჯულების საკითხს ეხება მე-14 პრინციპი, რომლის თანახმადაც სახელმწიფოებმა საკუთარი ეროვნული კანონმდებლობითა და პრაქტიკით უნდა უზრუნველყონ  სასამართლოს სრული გამჭვირვალობა. აღნიშნული პრინციპი გულისხმობს, რომ საზოგადოებას უფლება აქვს იცოდეს პროცესის მონაწილე მხარეთა ვინაობა, როგორც სისხლის სამართლის ისე სამოქალაქო და ადმინისტრაციულ საქმეებში;  სასამართლო სხდომები უნდა იყოს საჯარო და ნებადართული უნდა იყოს მათი ვიდეო და აუდიო ჩაწერა, ტრანსლირება, სხდომათა ფოტო გადაღება და სხდომათა დარბაზში სოციალური მედია საშუალებების გამოყენება. მოცემული პრინციპიდან შესაძლებელია არსებობდეს გამონაკლისები, თუმცა ისინი უნდა იყოს კანონმდებლობაში ვიწროდ და არაორაზროვნად ჩამოყალიბებული, ამასთან მართლმსაჯულების გამჭვირვალობის შემზღუდველი ნებისმიერი ზომა უნდა იყოს აუცილებელი, პროპორციული და ლეგიტიმური.

 

სასამართლო გადაწყვეტილებათა ხელმისაწვდომობასთან დაკავშირებით საქართველოში არსებული პრობლემები აქტიური განხილვის საგანი სწორედ IDFI-ის მუშაობის შედეგად გახდა.  სახელმწიფო ორგანოთა წარმომადგენლების მიერ არაერთხელ იქნა აღიარებული კანონმდებლობაში არსებული ხარვეზები, თუმცა, ამასთან, ხაზგასმულიქნა, რომ კანონმდებლობის ცვლილების პროცესში აუცილებელია, დაცული იყოს ბალანსი ამ ორ ინტერესს შორის. 

 

სწორედ გამოხატვის თავისუფლებას, პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობას და ამ ორ ინტერესს შორის ბალანსის დაცვის საკითხებს ეხება გამოხატვის თავისუფლებისა და პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის დაცვის 30 გლობალური პრინციპი, რომელიც დეტალურად არის განხილული მოცემულ დოკუმენტში (იხ. სრული დოკუმენტი).

 

პრინციპები ქართულად ითარგმნა ააიპ „ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტის“ (IDFI) მიერ პროექტის ფარგლებში „სასამართლო გადაწყვეტილებათა ხელმისაწვდომობის გაზრდა საქართველოში“. პროექტს IDFI 2016 წლის ივლისიდან ახორციელებს „აღმოსავლეთ-დასავლეთის მართვის ინსტიტუტის“ პროგრამის „კანონის უზენაესობის მხარდაჭერა საქართველოში“ (PROLoG) მხარდაჭერით. პროგრამა დაფინანსებულია „შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს“ (USAID) მიერ.

 

/public/upload/IDFI_FOTOS_2016/Article_19_Expression_and_Privacy_Principles.pdf

 

სხვა მასალები ამ თემაზე
სიახლეები

საზაფხულო სკოლა მასწავლებლებისთვის - წინააღმდეგობრივი მეხსიერება

22.07.2024

არასამთავრობო და მედია ორგანიზაციების “გამჭვირვალობის” კვლევით დაკავებული ხელისუფლების გამჭვირვალობა

18.07.2024

ონლაინ ტრენინგი საჯარო პოლიტიკის ანალიზის საკითხებზე

15.07.2024

ლიზიკო აბზიანიძის მოგონებები

12.07.2024
განცხადებები

რუსული კანონის წინააღმდეგ სამართლებრივი ბრძოლა საკონსტიტუციო სასამართლოში გაგრძელდება

17.07.2024

მთავრობის კურსი ევროკავშირში გაწევრების პროცესის შეჩერებას იწვევს

04.07.2024

ქართული არასამთავრობო ორგანიზაციები საქართველოს მოქალაქეებზე ხელისუფლების მიერ მართულ ძალადობას გმობენ

13.06.2024

არასამთავრობო ორგანიზაციების ერთობლივი განცხადება ღია მმართველობა საქართველოს (OGP) საბჭოს დატოვების შესახებ

11.06.2024
ბლოგპოსტები

პასუხისმგებლიანი ხელოვნური ინტელექტის გლობალური ინდექსის შედეგები აღმოსავლეთ ევროპასა და ცენტრალურ აზიაში

04.07.2024

შეთქმულების თეორიები პოსტსაბჭოთა სივრცესა და საქართველოში - ინტერვიუ ილია იაბლოკოვთან

05.06.2024

Აშშ-ს Სანქციების საფრთხე და საქართველოს ეკონომიკა

27.05.2024

მაღალი დონის კორუფციის გადაუჭრელი პრობლემა საქართველოში

15.02.2024